اغلب لغت شناسان عريضه را به عرض حال و درخواست نامه معني ميکنند(1) او براي «عرض» معاني مختلفي بيان ميکنند که يکي از آنها، بيان مطلبي از طرف فرد کوچکتر به بزرگتر است؛ بر اين اساس معني به عرض رساندن عبارت از گفتن و بيان کردنِ مطلبي از طرف کوچکتر به بزرگتر است.(2) .
در اصطلاح، عريضه نويسي يکي از شيوه هاي خاصّ توسل است که در طول تاريخ، در فرهنگ اسلامي همواره مورد توجه بوده است.
توضيح آنکه گاهي افراد جامعه با يک سلسله نياز و گرفتاري ها مواجه مي شوند که برحسب ظاهر امکان برطرف نمودن آنها از طريق اسباب عادي ميسّر نيست، يا حد اقل بسيار مشکل است؛ در چنين مواردي به جاي نا اميد شدن و زانوي غم در بغل گرفتن، از ناحيه پيامبر اکرم صلي الله عليه وآله و ائمه اطهارعليهم السّلام توصيه شده است که از اموري نظير دعا و توسل که در جاي خود اثبات شده است -که هريک از آنها اگر مؤثّرتر از اسباب وعلل عادي نباشند کمتر از آنها نيستند- کمک گرفته شود. آنگاه براي خود توسّل، شيوه هاي مختلفي بيان شده است که از جمله آنها نوشتن عريضه است.
عريضه گاهي خطاب به خداوند تبارک و تعالي نوشته ميشود ودر آن فرد نيازمند ضمن اشاره به مشکل و حاجت مورد نظر خود به مقام و منزلت يکي از معصومين عليهم السّلام يا همه آنها در پيشگاه خداوند متوسل مي شود؛ و يا اينکه عريضه مستقيما به معصوم عليه السلام نوشته ميشود تا او بواسطه قرب و ارج و منزلتي که در نزد خداوند متعال از او برآورده شدن يا برطرف گشتن آن حاجت و مشکل را درخواست نمايد؛ و يا اينکه خود معصوم عليه السّلام بواسطه ولايت و قدرتي که از ناحيه پروردگار عالم به او اعطا شده است، به اذن خداوند مهربان اين نياز و گرفتاري را برطرف سازد.
بديهي است که هيچ يک از اين امور با قيودي که به آنها ذکر شد به اموري نظير شرک و بت پرستي و... منتهي نمي شوند.
منابع:
1.الرائد، ج 2ص183.
2.فرهنگ معين، ج 2ص 2288.