مرزهای ایمان و اندیشه

این حدیث شریف و نورانی در تمامی صحاح سته به جز صحیح بخاری آمده است و بخاری به خاطر عنادش با خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام این روایت متواتر و بسیار مشهور را نقل نکرده است! 
پیامبر بزرگوار اسلام صلی الله علیه و آله در این حدیث نورانی، اهل بیت خویش را در کنار قرآن، تنها حجت تا روز قیامت به مسلمین معرفی نموده و فرموده است: مسلمانان مادامی که به این دو تمسک جویند هرگز گمراه نمی گردند. 
طبق اسناد تاریخی، پیامبر بزرگ اسلام صلی الله علیه و آله در سه موضع در اواخر عمر مبارک خویش این سخن ارزشمند را برای مسلمین بیان فرمودند: 
۱. در سال دهم در حجة الوداع در سخنرانی خویش در روز عرفه. 
۲. در سال دهم در حجة الوداع در سخنرانی خویش در غدیرخم. 
۳. در سال دهم روزهای آخر عمر مبارکشان، در آخرین خطبه ای که در مسجد مدینه با همان حالت مرض و تب شدیدشان مطرح فرمودند.(۱)
این حدیث شریف در ده‌ها کتاب روایی و ده‌ها کتاب مسانید و معاجم و تفاسیر و تواریخ معتبر اهل سنت نقل گردیده است. دانشمند بزرگ شیعه مرحوم علامه میرحامد حسین هندی، در کتاب ارزشمند خود به نام « عبقات الانوار » نام ۵۰۰ کتاب از کتب اهل سنت با ذکر مؤلف و صفحه آن را ذکر نموده که این حدیث نورانی را از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل نموده اند. (۲)
¤همانگونه که گفته شد این حدیث از احادیث متواتر (قطعی الصدور) است و جماعت زیادی از اصحاب، حدیث فوق را روایت کرده اند از قبیل، حضرت علی علیه السلام، ابوذر غفاری، جابر بن عبداللّه انصاری، زید بن ارقم، ابوسعید خدری، زید بن ثابت، حذیفة بن اسید غفاری، عبداللّه بن اخطب و دیگران نقل کرده اند. 
○یکی از دانشمندان اهل سنت به نام مناوی می‌گوید: 
متجاوز از بیست نفر صحابی این حدیث را از رسول اکرم صلی الله علیه و آله نقل کرده اند.(۳)
و یکی دیگر از آنان به نام ابن حجر مکی می‌گوید: 
حدیث مزبور از طرق متعدده روایت شده که متجاوز از بیست 
و چند طریق است. (۴)
شیخ سلیمان حنفی قندوزی، حدیث فوق را از بیش از بیست صحابه نقل نموده است.(۵)
احمد حنبل نیز در مسند خود، حدیث فوق را از چندین صحابه نقل می‌کند. و ده‌ها و صدها نفر از علمای اهل سنت، حدیث ثقلین را در کتب خود از این بیست صحابی رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل نموده اند. 
به هر حال این روایت نورانی، همانند حدیث غدیر (من کنت مولاه فهذا علی مولاه) در عالی ترین موقعیت سندی قرار دارد. 
اکنون این روایت را از صحاح بشنوید: 
زید بن ارقم نقل می‌کند: 
قام رسول اللّه یوما فینا خطیبا بماء یدعی خمّا بین المکة والمدینة فحمد اللّه و أثنی علیه و وعظ و ذکر ثمّ قال: أما بعد ألا أیها الناس فإنّما أنا بشر یوشک أن یأتی رسول ربی فأجیب و أنا تارک فیکم ثقلین اولهما کتاب اللّه فیه الهدی والنور فخذوا بکتاب اللّه واستمسکوا به فحثّ علی کتاب اللّه و رغّب فیه، ثم قال و اهل بیتی اذکّرکم اللّه فی اهل بیتی، اذکّرکم اللّه فی اهل بیتی، 
اذکّرکم اللّه فی اهل بیتی!(۶)
رسول خدا صلی الله علیه و آله در بین مکه و مدینه بپا خاست و پس از حمد و ثنای الهی و پند و اندرز مردم فرمود: من بشری بودم که به سوی شما مبعوث شدم و نزدیک است که دعوت حق را لبیک گویم (رحلت نمایم) و بعد از خود دو چیز گرانبار را در بین شما به یادگار می‌گذارم ؛ اول آن دو چیز، کتاب خدا که در آن هدایت و نور است. کتاب خدا را برگیرید و به آن تمسک جوید و به آن راغب و چیزی از آن را فرو مگذارید. سپس سه مرتبه فرمود: « و اهل بیتی، اذکرکم اللّه فی اهل بیتی » شما را سفارش می‌کنم به خدا درباره اهل بیتم! 
ترمذی از جابر بن عبداللّه نقل می‌کند: 
رأیت رسول اللّه صلی الله علیه و آله فی حجّته یوم عرفة وهو علی ناقته القصواء یخطب فسمعته یقول: أیها النّاس إنّی قد ترکت فیکم ما إن أخذتم به لن تضلوا کتاب اللّه و عترتی اهل بیتی(۷)
پیامبر در حجة الوداع در روز عرفه در حالی که بر شترش 
سوار بود برایمان خطبه خواند و فرمود: ای مردم من دو چیز را در بین شما به یادگار می‌گذارم که اگر به هر دو تمسک جویید هرگز گمراه نمی شوید: کتاب خدا و عترتم که اهل بیت من هستند. 
و از زید بن ارقم نیز اینگونه نقل می‌کند: 
قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله انی تارک فیکم ما ان تمسکتم به لن تضلوا بعدی، أحدهما أعظم من الاخر، کتاب اللّه حبل ممدود من السماء إلی الارض و عترتی اهل بیتی و لن یتفرقا حتی یردا علیّ الحوض فانظروا کیف تخلفونی فیهما.(۸)
من در بین شما چیزی به یادگار می‌گذارم که اگر به آن تمسک جویید هرگز بعد از من به گمراهی و ضلالت کشیده نمی شوید. یکی از آن دو بزرگتر از دیگری است، و آن کتاب خدا که ریسمانی است مستحکم از آسمان تا زمین و دیگری عترت من که همان اهل بیت من هستند و این دو هرگز از هم جدا نمی شوند تا در روز قیامت بر حوض کوثر بر من وارد گردند ؛ اکنون ببینید که در رابطه با این دو خلیفه بعد از من 
چگونه رفتار می‌کنید! 
اما با آن همه سفارشات رسول خدا صلی الله علیه و آله اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله رها شدند و اکثر مردم دامن دیگران را گرفتند و در ضلالت غرق گشتند ؛ زیرا پیامبر صلی الله علیه و آله از قبل فرموده بود: 
اگر به هر دو تمسک جویید گمراه نمی شوید. یعنی یکی منهای دیگری یعنی گمراهی و نابودی.(۹)
اکنون این مطلب را از بخاری بشنوید: 
بخاری در صحیح خود، در کتاب مغازی آورده است: 
احمد بن اشکاب گوید: محمّد بن فضیل از علاء بن مسیّب از پدرش نقل کرده که گفت: براء بن عازب را ملاقات کردم ؛ به او گفتم: خوشا به حالت! با پیامبر هم صحبت بودی و زیر درخت (در جریان بیعت رضوان) با او بیعت کردی. 
گفت: فرزند برادرم! تو نمی دانی که ما پس از او چه کارها کردیم و چه انحراف‌ها در دین به وجود آوردیم.(۱۰)
این روایت نورانی قطعی الصدور (حدیث ثقلین)، به صراحت مرجعیت اهل بیت علیهم السلام را در تمام امور ثابت می‌کند. بنابراین، مسلمانان موظفند در تمام مسائل دینی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، عقیدتی و... تابع بی چون و چرای خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام باشند ؛ زیرا آنان دائم با قرآنند و هرکس که دائم با قرآن باشد معصوم است. (که البته این ملازمت دائم با قرآن اختصاص به اهل بیت دارد). 
اما متأسفانه اکثر امت بعد از رسول خدا صلی الله علیه و آله، این وصیت مهم را به پشت گوش انداختند و دیگران را در مسائل سیاسی، دینی، اجتماعی و اعتقادی و غیره ترجیح دادند و هیچ التفاتی به اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام ننمودند و قرآن را نیز از دست دادند ؛ زیرا قرآن با اهل بیت علیهم السلام است و هرگز این دو از هم جدایی ندارند. 
■اهل سنت جواب بدهند: 
شما در چه اموری مرجعیت اهل بیت علیهم السلام را پذیرفتید؟ 
آیا غیر از این است که حتی در جزئی ترین مسائل اجتماعی و دینی هم، مرجعیت اهل بیت علیهم السلام را نپذیرفتید؟ آیا امام صادق علیه السلام که از اهل بیت و معصوم است بهتر می‌داند یا شافعی و مالکی و حنبلی و حنفی؟! شما حتی در فقه هم حاضر نشدید دامن خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام را بگیرید!! 
و هرگاه از اهل بیت در نزد شما سخن به میان می‌آورند فقط حق آنان را ابراز محبت به آن حضرات علیهم السلام مطرح می‌کنید!! 
شما را به خدا قسم! آیا مضمون حدیث متواتر ثقلین، وجوب 
محبت به اهل بیت علیهم السلام است یا تبعیت بی چون و چرا از آنان آن هم در تمام عرصه ها؟ و اگر در قرآن و روایات، به محبت کردن هم نسبت به آن بزرگواران تأکید شده، از برای پذیرفتن مرجعیت آن بزرگواران در تمام عرصه هاست! 
در ثانی، آیا شما حق محبت را هم نسبت به آن بزرگواران الهی به جای آوردید؟ آیا مرگ آن حجت‌های الهی به مرگ طبیعی بود یا با شهادت؟!

■منابع
۱-به کتاب الغدیر و عبقات الانوار، مراجعه گردد. 
۲-این کتاب که دایرة المعارف عظیمی در رابطه با امام شناسی است برای اولین بار در اصفهان در شش مجلد به صورت چاپ سنگی به چاپ رسید. 
۳-فیض القدیر، ج ۳، ص ۱۴. 
۴صواعق المحرقه، ص ۱۳۶. 
۵-ینابیع المودة، ص ۳۳. 
۶-صحیح مسلم، کتاب فضائل الصحابه، باب من فضائل علی بن ابی طالب علیه السلام، ح ۲۴۰۸. 
۷-سنن ترمذی، کتاب المناقب، باب مناقب اهل بیت علیهم السلام، ح ۳۷۸۶.
۸-سنن ترمذی، کتاب المناقب، باب مناقب اهل بیت علیهم السلام، ح ۳۷۸۸. 
۹-نسائی و ابن ماجه و ابن داود نیز در سنن خود در ذکر مناقب اهل بیت علیهم السلام مضمون این روایت را نقل می‌کنند. 
۱۰-صحیح بخاری، کتاب المغازی، ج ۵، ص ۶۶.

عایشه می‌گوید: 
چون پیامبر صلی الله علیه و آله احساس سنگینی نمود و درد آن حضرت شدت یافت از دیگر همسرانش خواست تا ایام بیماریش را در منزل من سپری نماید و آنان نیز اجازه دادند، آنگاه در حالی که دست بر شانه عباس و شخص دیگری داشت و پاهایش بر زمین کشیده می‌شد خارج شد. 
عبیداللّه بن عباس می‌گوید: وقتی مطلب عایشه را برای ابن عباس نقل کردم به من گفت: می‌دانی آن شخص که عایشه نام او را ذکر نکرد چه کسی است؟ گفتم: نه. گفت: او علی بن ابی طالب است. 
¤صحیح بخاری، ج ۱، ص ۱۶۲، ح ۶۶۵، باب حد المریض أن یشهد الجماعة. 

احمد بن حنبل می‌گوید: هو علیٌّ ولکنّ عائشة لا تطیب له نفسا.
¤مسند احمد حنبل، ج ۶، ص ۲۲۸.

آن شخص (که در روایت عایشه اسمش ذکر نشده است) علی بن ابی طالب علیه السلام است ؛ لکن عایشه خوش نداشت نام او را به نیکی یاد کند. 
ابن اسحاق در مغازی از زهری نقل کرده است که: چون عایشه نمی توانست از علی علیه السلام به نیکی یاد کند. 
¤ابن سعد نیز می‌گوید: فتح الباری فی شرح صحیح البخاری، ج ۲، ص ۱۵۶.

آن شخص که عایشه نامش را نیاورده، علی بن ابی طالب علیه السلام است که عایشه خوش نداشت نام او را به نیکی یاد کند!
¤الطبقات الکبری، ج ۲، ص ۲۳۲.

در طبقات ابن سعد، ج ۲، ص ۲۶۳ آمده است که: شخصی از ابن عباس پرسید: پیامبر صلی الله علیه و آله در آغوش چه کسی جان سپرد؟ ابن عباس گفت: پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله در حالی که سر او در آغوش علی علیه السلام بود، جان داد. همان شخص افزود: عایشه مدعی است که سر پیامبر صلی الله علیه و آله بر سینه او بود که جان سپرد! 
ابن عباس گفته او را تکذیب کرد و گفت: پیامبر صلی الله علیه و آله در آغوش علی علیه السلام جان داد و علی علیه السلام و برادر من فضل او را غسل دادند. 
¤احادیث در این باره در منابع تسنن و تشیع فراوان است.

این روایات، فقط بخشی از روایات صحاح سته درباره عایشه بود. خداوند متعال در قرآن کریم زنان پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله را مادران مؤمنان 
معرفی می‌کند: « النَّبِیُّ أَوْلَی بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ »
¤سوره احزاب، آیه ۶.

اهل سنت برای بیان مقام و جایگاه عایشه در امت اسلام، و همچنین موجه جلوه نمودن کارهای وی، مدام با استناد به این آیه، عایشه را امّ المؤمنین معرفی می‌کنند! 

●پاسخ ما: 
هرچند خداوند متعال تمام همسران پیامبر صلی الله علیه و آله را به خاطر احترام به آن حضرت مادر مؤمنان معرفی می‌کند (البته تمام همسران آن حضرت را، نه عایشه تنها که او به خود حق بدهد به حضرت خدیجه علیهاالسلام و سایر همسران حضرت اهانت و حسادت کند) اما باید به سخنان دیگر خداوند متعال نیز درباره همسران پیامبر صلی الله علیه و آله توجه کرد! خداوند به زنان پیامبر صلی الله علیه و آله می‌فرماید: 
ای پیامبر صلی الله علیه و آله به زنان خود بگو که اگر شما زندگانی دنیا را می‌طلبید [ و متناسب با شأن رسول خدا صلی الله علیه و آله زندگی نمی کنید [ بیایید تا مهریه همه شما را پرداخت کرده و همه را به خوبی طلاق دهم.] 
¤سوره احزاب، آیه ۲۸.

ای زنان پیامبر، هریک از شما به کاری ناشایسته مبادرت 
ورزد او را دو برابر دیگران عذاب خواهند کرد. 
¤سوره احزاب، آیه ۳۰.
[ زیرا انتسابتان به پیامبر صلی الله علیه و آله باید سبب شود که بهتر از دیگران عمل کنید ]. 
ای زنان پیغمبر! شما مانند زنان عادی نیستید [ شما منتسب به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله هستید و باید بسیار مراقب رفتار و گفتارتان باشید تا شأن آن حضرت را پای مال نکنید [اگر خدا ترس و پرهیزکارید مراقب باشید با مردان به آرامی و نرمی [ با ناز [ سخن مگویید،] 
¤البته این سفارش خداوند به تمام زنان است، اما زنان پیامبر صلی الله علیه و آله باید رعایت بیشتری کنند.
که مبادا آن کس که در دلش مرض است در شما طمع کند، بلکه متین و درست و نیکو سخن گویید. 
¤سوره احزاب، آیه ۳۲.
و در خانه‌های خود بنشینید و خارج نشوید [ تا دیگران از شما سوءاستفاده نکنند ] و مانند دوره جاهلیت پیشین آرایش و خودآرایی نکنید... 
¤ سوره احزاب، آیه ۳۳.
سؤال ما از اهل سنت این است که: 
اگر همسری از همسران پیامبر صلی الله علیه و آله به این نکات مهم خداوند متعال در قرآن کریم در رابطه با وی هیچ توجهی نکند، آیا او هنوز هم مادر مؤمنان است؟

آیا عایشه نبود که با بی توجهی به سخنان خداوند متعال که به وی فرموده بود: « وَقَرْنَ فِی بُیُوتِکُنَّ » از خانه خارج شد و در کنار طلحه و زبیر ۳۰ هزار لشکر مهیا نمود و جنگ بزرگی را به راه انداخت که مورخان نوشته اند حداقل ۲۰ هزار نفر در این جنگ کشته شدند کار عایشه نبود؟ 
¤تا ۳۰ هزار نفر و بیشتر هم نوشته اند. 

خداوند به زنان پیامبر می‌فرماید که کار ناشایست انجام ندهید که مجازات شما چند برابر است ؛ آیا کار عایشه در برابر برادر رسول خدا صلی الله علیه و آله و محور حق و رکن ایمان امیرالمؤمنین علی علیه السلام کار ناشایسته ای نبود؟ 
برخی از اهل سنت می‌گویند که عایشه بعد از آن جریان پشیمان شد و توبه نمود! 
■جواب: 
با توجه به تواریخ متعدد، عایشه نه توبه نمود و نه دلش را از عداوت با امیرمؤمنان علیه السلام تهی ساخت، تا آنجا که نقل است، او وقتی شنید که حضرت علی علیه السلام به شهادت رسیده فورا به سجده افتاد و خدا را شکر نمود!! 
خداوند در جریان داستان نوح علیه السلام می‌فرماید: 
« وَنَادَی نُوحٌ رَبَّهُ فَقَالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِی مِنْ أَهْلِی وَإِنَّ وَعْدَکَ الْحَقُّ وَأَنْتَ أَحْکَمُ الْحَاکِمِینَ * قَالَ یَا نُوحُ إِنَّهُ لَیْسَ مِنْ أَهْلِکَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَیْرُ صَالِحٍ فَلَا تَسْأَلْنِ مَا لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ إِنِّی أَعِظُکَ أَنْ تَکُونَ مِنَ الْجَاهِلِینَ ».  
¤سوره هود، آیه ۴۵ و ۴۶. 
و نوح پروردگار خود را آواز داد و گفت: پروردگارا، پسرم از کسان من است، و قطعا وعده ء تو راست است و تو بهترین داورانی. فرمود: ای نوح، او در حقیقت از کسان تو نیست، او « دارای » کرداری ناشایسته است. پس چیزی را که بدان علم نداری از من مخواه. من به تو اندرز میدهم که مبادا از نادانان باشی. 
آری، نوح علیه السلام آنگاه که برای نجات فرزند کافرش از غرق شدن از خداوند تقاضا نمود، خداوند به وی فرمود: 
« قَالَ یَا نُوحُ إِنَّهُ لَیْسَ مِنْ أَهْلِکَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَیْرُ صَالِحٍ »
¤سوره هود، آیه ۴۶.
ای نوح! او فرزند تو نیست ؛ زیرا او را عملی بسیار ناشایست است. 
■اکنون سؤال می‌کنیم: 
آیا رابطه فرزند و پدری قوی تر است یا رابطه زن و شوهری؟ 
جواب: بدون شک رابطه فرزند و پدری ؛ زیرا رابطه آن دو نسبی است و رابطه زن و شوهری سببی است که هر لحظه شوهر می‌تواند زن را طلاق بدهد و با او نامحرم و بیگانه گردد. 
اکنون به طرفداران عایشه باید گفت: زمانی که فرزند نوح به خاطر نافرمانی امر خدا از نسب نوح علیه السلام خارج می‌شود و خداوند به آن حضرت می‌فرماید: « او دیگر فرزند تو نیست » ؛ چگونه می‌توان گفت عایشه که رابطه سببی با پیامبر صلی الله علیه و آله دارد با ارتکاب آن کار ناشایسته اش (در برپایی جنگ پرکشتار جمل) از شمولیت « امّ المؤمنین » خارج نمی گردد؟! 
بنابراین، با استناد به آیات قرآن کریم می‌گوییم: 
او با انجام کارهای ناشایسته اش بعد از رحلت نبی صلی الله علیه و آله از شمول « امّ المؤمنین » بدون شک خارج شده و دیگر مادر مؤمنان نیست ؛ زیرا مادر مؤمنان، جان مؤمنان را حفظ می‌کند نه اینکه سبب گردد هزاران نفر از مسلمانان کشته گردند! 
و خداوند متعال، هشدار سخت و سنگینی به عایشه و حفصه، در کلامش داده است. در قرآن کریم، در سوره مبارکه تحریم، آیات ۳ تا ۵ خداوند متعال به دو نفر از همسران پیامبر صلی الله علیه و آله بدون اینکه نام آن دو را ببرد اشاره دارد که علیه پیامبر همدست شدند. خداوند در این آیات آن دو زن را امر به توبه می‌کند ؛ زیرا با ضدیت با پیامبر صلی الله علیه و آله دل‌های آن دو لغزیده است « إِنْ تَتُوبَا إِلَی اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُکُمَا » و در ادامه به آن دو می‌فرماید: اگر بر ضدیت و آزار پیامبر صلی الله علیه و آله، باز هم همدست شوید ؛ بدانید که خداوند نگهبان اوست و جبرئیل امین و مؤمنان (یعنی امیرالمؤمنین علیه السلام طبق روایات)
و فرشتگان یاور و مددکار او هستند. 
و در ادامه می‌افزاید: امید است که اگر پیغمبر شما را طلاق داد، خدا زنانی بهتر از شما را به او بدهد که همه تسلیم او و مؤمن و فروتن و اهل عبادت و توبه باشند.
¤سوره تحریم، آیه ۴ و ۵. 
ولیکن پیامبر بزرگوار اسلام صلی الله علیه و آله با بزرگواری خود، بر آزار و اذیت آن دو صبر پیشه می‌نمود. 
بزرگان اهل سنت به ویژه صاحبان صحاح سته اعتراف نموده اند که مراد خداوند از آن دو زن، عایشه و حفصه می‌باشد. 
■صحیح بخاری، کتاب الطلاق، باب ۸، باب لم تحرم ما احل اللّه لک، ح ۵۲۶۶ و... 
■صحیح مسلم، کتاب الطلاق، باب ۳، باب وجوب الکفارة علی من حرم امرأته...، ح ۱۴۷۴. 
■سنن ترمذی، کتاب تفسیر القرآن، باب ۶۵، تفسیر سوره تحریم، ح ۳۳۱۸. 
■سنن نسائی، کتاب الایمان و النذور، باب ۲۰، ح ۳۸۰۴ و کتاب الطلاق، ح ۳۴۲۱ و ده‌ها منابع دیگر اهل سنت. 
خداوند در ادامه سوره مبارکه تحریم، در هشداری سنگین تر به عایشه و حفصه، از دو پیامبر بزرگ الهی، یعنی حضرت نوح علیه السلام و حضرت لوط علیه السلام مثالی می‌زند و می‌فرماید: 
ببینید که دو پیامبر از پیامبران خدا دو همسر داشتند که به خدا 
کفر ورزیدند و هر دو در قیامت و با وجود اینکه شوهرانشان از جمله پیامبران بزرگ الهی بودند، وارد آتش جهنم می‌شوند ؛ زیرا آنان زنان صالح و شایسته ای نبودند
¤تحریم، ۱۰.
این هشداری است از طرف خداوند به آن دو که متوجه شوند و گمان نکنند که چون همسر پیامبر عظیم الشأن اسلام صلی الله علیه و آله هستند، هر کاری می‌توانند انجام دهند!! 

منبع:عجایبی از صحاح

الفخر رازی فی تفسیر الکبیر فی ذیل تفسیر قوله تعالی: 
«تلک الرّسل فضلنا بعضهم علی بعض... » فی سورة البقره قال: روی انّه قال (یعنی النّبی صلی الله علیه و آله) بعد محاربة علی علیه السلام لعمرو بن عبدود، کیف وجدت نفسک یا علی؟ قال: وجدتها لو کان کلّ اهل المدینة فی جانب لقدرت علیهم... (۱)

○ترجمه:
 «فخر رازی در تفسیر کبیر در سوره بقره آیه «تلک الرّسل فضلنا بعضهم علی بعض... » روایت کرده که رسول خدا صلی الله علیه و آله از علی علیه السلام، بعد از کشتن عمرو بن عبدود پرسید، یا علی در هنگام مبارزه با عمرو خود را چگونه دیدی؟ 
عرض کرد: در آن لحظه از چنان قدرتی برخوردار بودم که اگر تمامی اهل مدینه می‌خواستند با من درگیر شوند، بر همه آنها غالب می‌آمدم» 

□منبع
۱-تفسیر فخر رازی، ذیل سورۀ بقره، آیه ۲۵۳.

۱. فی ذیل تفسیر قوله تعالی: «أم حسبت أنّ أصحب الکهف و الرّقیم کانوا من آیتنا عجباً» قال و أما علی کرّم الله وجهه فیروی ان واحداً من محبّیه سرق و کان عبداً اسود فأتی به الی علی فقال له: أسرقت؟ 
قال: نعم، فقطع یده. فانصرف من عند علی علیه السلام فلقیه سلمان الفارسی و ابن الکواء فقال ابن الکواء: من قطع یدک؟ 

♡فقال: امیرالمؤمنین و یعسوب المسلمین و ختن الرسول و زوج البتول. 
فقال: قطع یدک و تمدحه؟! فقال: و لم لا امدحه و قد قطع یدی بحق و خلّصنی من النّار... ».(۱)

☆ترجمه:

 «فخر رازی در ذیل آیة نهم سورة کهف می‌نویسد: 
اما درباره علی «کرم الله وجهه» روایت شده است که یکی از دوستدارانش 
که مرد سیاه چهره ای بود دزدی کرده بود. وقتی او را به حضورش آوردند پرسید: آیا دزدی کرده ای؟

گفت: آری! حضرت دستش را قطع کرد و آن مرد هنگام برگشت به سلمان فارسی و ابن الکوا خارجی و آشوب گر برخورد کرد. 

●ابن الکوا پرسید: چه کسی دستت را برید؟ 

♡گفت: امیرالمؤمنین و پیشوای مسلمین، داماد رسول خدا و همسر فاطمه زهرا سلام الله علیها. 

●گفت: وای بر تو! دستت را قطع کرده است و این چنین به مدح و ثنایش پرداخته ای؟ 

♡گفت: چرا مدحش نگویم که او دست مرا به حق بریده و از آتش نجاتم داد. 

◇هنگامی که سلمان این جریان را به علی علیه السلام گزارش داد، حضرت دستور داد و آن مرد سیاه را آوردند، حضرت دست خود را بر ساعد او گذاشت و با دستمالی دست و ساعد، او را بست و دعا خواند. بعد صدائی از آسمان شنیدم که دستمال را از روی دست او بردارید. 

همین که دستمال را برداشتیم، دیدیم دستش به اذن خدا بهبود یافته است.

□منبع:
۱-التفسیر الکبیر فخر رازی، ذیل آیۀ ۹: سورۀ کهف (أم حسبت ان... ).

○زمخشری از فحول علمای اهل سنت در فقه، حدیث، تفسیر، نحو، لغت و همچنین در علم بیان، بلاغت و ادبیات عرب استاد کلّ و مرجع فاضل بوده و او را فخر خوارزم می‌گفتند. 

ایشان تألیفات زیادی دارد که هر یک از آنها در اثبات تبحر علمی او، برهان قاطعی است و از همه مشهورتر تفسیر «الکشاف عن حقایق التنزیل» است که از شهرت جهانی برخوردار و مرجع استفادة فحول است(۱)
قال الزمخشری فی الکشاف فی ذیل تفسیر آیة المباهله فی سورة آل عمران: 
«فأتوا رسول الله صلی الله علیه و آله و قد غدا محتضناً الحسین  آخراً بید الحسن و فاطمة یمشی خلفه، و علی خلفها و هو یقول اذاً أنا دعوت فآمنوا».

 فقال اسقف نجران: یا معشرالنّصاری انّی لأری وجوهاً لو شاءو ان یزیل الله جبلاً من مکانه لا زاله فلا تباهلوا فتهلکوا. 

☆ترجمه:

زمخشری در کشاف در ذیل آیه مباهله در سوره آل عمران می‌نویسد: 
رسول خدا صلی الله علیه و آله در روز مباهله، در حالی که امام حسن و را در بغل و دست امام حسین را گرفته بود و حضرت فاطمه به دنبال او، وعلی پشت سر فاطمه حرکت می‌کردند، هنگامی که به قرار گاه مباهله نزدیک می‌شدند، 
¤رسول خدا به ایشان فرمود: 
«هرگاه من دعا کردم شما آمین بگوئید». 

اسقف نجران همین که این وضع را دید گفت: ای نصارای نجران! من صورتها، و سیماهایی را می‌بینم که اگر از خدا بخواهند کوهی را از جای خود برکند، این کار را نیز انجام می‌دهند. پس با آنان مباهله نکنید که هلاک می‌شوید. 

□زمخشری بعد از نقل این حدیث می‌نویسد: 
«و فیه دلیل لا شیء اقوی منه علی فضل اصحاب الکساء و فقه برهان واضح علی صحّة نبوة النّبی لانّه لم یرو أحد من موافق و لا مخالف انّهم اجابوا الی ذلک»(۲)

■ترجمه:
«این آیه دلیل محکمی است بر فضیلت اصحاب کساء که هیچ دلیلی از چنین قوت برخوردار نیست و نیز دلالت واضحی بر صحت نبوت رسول خدا صلی الله علیه و آله دارد، چون احدی، ازمخالف و موافق، روایت نکرده است که مسیحیان نجران مباهله را پذیرفته باشند.

▪️منابع
۱-ریحانۀ الادب، ج ۲، ص ۳۷۹. 
۲-تفسیر کشاف، ج ۱، ص ۴۳۴.

قال المناوی فی فیض القدیر: ما هذا الفظه؛ قال الغزالی: قد علم الاوّلون و الآخرون انّ فهم کتاب الله منحصر الی علم علی و من جهل ذلک فقد ضلّ عن الباب الّذی من ورائه یرفع الله عن القلوب الحجاب حتی تحقق الیقین الّذی لایتغیر بکشف الغطاء». 

▪️ترجمه: «مناوی در فیض القدیر می‌نویسد: غزالی گفت: متقدمین و متأخرین همه می‌دانند که فهم کتاب خدا منحصر به علم علی علیه السلام است و اگر کسی این حقیقت را نفهمیده باشد درِ خانه ای را که خدا از آن در پرده‌ها را از روی دلها بر می‌دارد، گم کرده است».

▪️منبع

فیض القدیر، ج ۳، ص ۴۶.

الدارمی روی فی «سننه»"۱" بسند صحیح عن أبی الجوزاء أوس بن عبد اللَّه قال:

«قحط أهل المدینه قحطاً شدیداً فشکوا إلی عائشه فقالت:

انظروا قبر النبیّ صلی الله علیه و آله و سلم فاجعلوا منه کویً إلی السماء حتی لا یکون بینه وبین السماء سقف، قال: ففعلوا، فمطرنا مطراً حتی نبت العشب وسمنت الإبل حتی تفتقت من الشحم فسمی عام الفتق»"۲"
-------منابع-------
۱-ج 1، باب «ما أکرم اللَّه نبیّه صلی اللَّه علیه وسلّم بعد موته، ص 43.

۲-إسناده صحیح، أبو النعمان هو محمد بن الفضل السدوسی الملقب بعارم، إمام ثقه، قال الدارقطنی: لم یظهر له بعد اختلاطه حدیث منکر. وسعید بن زید: ثقه، قال ابن معین وابن سعد والعجلی وسلیمان بن حرب: ثقه، وقال البخاری والدارمی: صدوق حافظ. وصحح له ابن القیم فی کتاب «الفروسیه» ص(20) وقال صدیقکم الألبانی عنه فی «إرواء الغلیل»(5/ 338): «لا ینزل به حدیثه عن رتبه الحسن إن شاء اللَّه تعالی». وعمرو بن مالک النکری ثقه، أنظر «تناقضات الألبانی الواضحات»(2/ 70).(هذا التعلیق من الشیخ السقاف).

●عمر از نقل حدیث رسول خدا صلی الله علیه و آله ممانعت می‌کرد و در این ارتباط با صحابه شدیداً برخورد می‌نمود. حتّی جمعی را حبس کرد! 
«ذهبی» نقل می‌کند که عمر سه تن از صحابه بزرگ: «ابن مسعود»، «ابوالدرداء» و «ابومسعود انصاری» را به سبب نقل فراوان حدیثِ رسول خدا صلی الله علیه و آله حبس کرد. 

◼️تذکرة الحفّاظ، ج ۱، ص ۷.

●حاکم نیشابوری نیز نقل می‌کند که خلیفه دوم، ابن مسعود، 
ابوالدرداء و ابوذر را به سبب نقل حدیث، از مدینه ممنوع الخروج کرد و این ممنوعیّت تا زمان مرگ عمر ادامه یافت.

◼️مستدرک حاکم، ج ۱، ص ۱۰۱.

○ابن ابی الحدید معتزلی نقل می‌کند که عبدالله بن عبّاس در زمان خلافت عمر جرأت نمی کرد که قول به بطلان عول (موضوعی است مربوط به بحث ارث) را ابراز نماید و پس از مرگ خلیفه آن را ابراز کرد. به ابن عبّاس گفته شد: «هلّا قلت هذا فی أیّام عمر؟ قال: هبته؛ چرا در زمان عمر این مطلب را نگفتی؟ پاسخ داد: از او می‌ترسیدم (زیرا با نظر او مخالف بود) ». 

◼️شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج ۶، ص ۳۴۳.

○ابوسلمه می‌گوید: از ابوهریره شنیدم که می‌گفت: «ما کنتُ نستطیع ان نقول: «قال رسول الله» حتّی قُبض عمر؛ تا زمانی که عمر زنده بود من نمی توانستم بگویم: پیامبر چنین فرمود!!».

◼️البدایة والنهایة، ج ۸، ص ۱۰۷. در تعبیر دیگر ابوهریره می‌گوید: «لو کنت أحدّث فی زمان عمر مثل ماأحدّثکم لضربنی بمخفقته؛ اگر این گونه که امروز برای شما حدیث نقل می‌کنم، زمان عمرنقل می‌کردم، او به یقین مرا با تازیانه اش می‌زد» (تذکرة الحفاظ، ج ۱، ص ۷) شبیه همین جمله را ابن عبدالبرّ نیز نقل می‌کند (جامع بیان العلم وفضله، ج ۲، ص ۱۲۱).